Sistem oporezivanja pretpostavljenog prihoda, koji je dostupan samo preduzetnicima, predstavlja paušalno oporezivanje. Ono podrazumeva fiksni iznos poreza i doprinosa koji paušalac plaća svakog meseca, bez obzira na to koliki je prihod ostvario. Ne vode se ni poslovne knjige (paušalci vode KPO knjigu – knjigu prihoda), pa je ovo jednostavan model za legalno poslovanje malih biznisa. Paušalci slobodno raspolažu svojim novcem i nisu u obavezi da predaju završni račun i bilans.
Ko može da bude paušalac?
Paušalac može da bude fizičko licekoje je osnivač preduzetničke ili samostalne radnje (ne pravnog lica) i koji ima do šest miliona dinara prihoda godišnje. Otvaranje paušalne firme predstavlja najpraktičniji model za sve one koji žele da počnu posao bez teškog administrativnog opterećenja. Ipak, moraju da vode računa o šiframa delatnosti koje su dozvoljene za paušalce.
Definiše ih Uredba o bližim uslovima, kriterijumima i elementima za paušalno oporezivanje obveznika poreza na prihode od samostalne delatnosti, a neke od njih su: računarsko programiranje, agencije za oglašavanje i marketing, popravka kućnih aparata i opreme za domaćinstvo, frizerski i kozmetički saloni i tako dalje.
Opredeljenje za paušalno oporezivanje
Fizička lica koja preko Agencije za privredne registre (APR) registruju samostalnu delatnost koja može biti paušalno oporezovana i u registracionoj prijavi se opredele za paušalno oporezivanje, nisu u obavezi da Poreskoj upravi podnesu poresku prijavu na Obrascu PPDG-1R, kao ni zahtev za odobravanje paušalnog oporezivanja.
Fizička lica koja samostalnu delatnost ne registruju u APR-u (postupak registracije delatnosti otpočinju upisom u registar drugog nadležnog organa – advokatske komore, javnobeležničke komore), zahtev za paušalno oporezivanje mogu podneti isključivo u elektronskom obliku preko portala Poreske uprave, u roku od pет dana od dana registracije u Poreskoj upravi, odnosno dana dodele PIB, a najkasnije do 31. decembra tekuće godine. Takođe nisu dužni da elektronskim putem podnesu poresku prijavu PPDG-1R.
Preduzetnici koji su u tekućoj godini porez na prihode od samostalnedelatnosti plaćali na oporezivu dobit zahteve za paušalno oporezivanje za narednu godinu mogu podneti najkasnije do 31. oktobra tekuće godine.
Utvrđivanje visine paušalnog prihoda
Radi utvrđivanja visine paušalnog prihoda, kao osnovice poreza na prihode od samostalne delatnosti, preduzetnici paušalci se razvrstavaju u grupe tako da jednu grupu čine svi preduzetnici paušalci koji obavljaju istu pretežnu delatnost.
Polazna osnovica za utvrđivanje visine paušalnog prihoda po grupama se određuje u odnosu na prosečnu mesečnu zaradu po zaposlenom ostvarenu u republici, gradu, opštini, u godini koja prethodi godini za koju se utvrđuje porez.
Ukoliko je paušalno utvrđeni prihod niži od najniže mesečne osnovice doprinosa, obračun i plaćanje doprinosa vrši se na najnižu mesečnu osnovicu doprinosa.
Polazna osnovica zapreduzetnike paušalce sa sedištem na teritoriji Beograda
Za preduzetnike paušalce sa sedištem na teritoriji grada Beograda, koja obuhvata područje opština Voždovac, Vračar, Zvezdara, Palilula, Rakovica, Savski venac, Stari grad, Novi Beograd, Zemun i Čukarica polazna osnovica se utvrđuje tako što se zbir proizvoda prosečne mesečne zarade ostvarene u svakoj od tih gradskih opština i broja zaposlenih pomnoži sa koeficijentom delatnosti, a zatim podeli sa ukupnim brojem stanovnika u svim tim gradskim opštinama.
Polazna osnovica za određene delatnosti
Takođe, polazna osnovica za sledeće delatnosti utvrđuje se tako što se prosečna mesečna zarada ostvarena u republici pomnoži sa brojem zaposlenih u republici, a zatim podeli sa brojem stanovnika u republici:
- 4932 Taksi prevoz
- 4939 Ostali prevoz putnika u kopnenom saobraćaju
- 5911 Proizvodnja kinematografskih dela, audio-vizuelnih proizvoda i
- televizijskog programa
- 6201 Računarsko programiranje
- 6202 Konsultantske delatnosti u oblasti informacione tehnologije
- 6209 Ostale usluge informacione tehnologije
- 6311 Obrada podataka, hosting i sl.
- 6312 Veb portali
- 6399 Informacione uslužne delatnosti na drugom mestu nepomenute
- 7022 Konsultantske aktivnosti u vezi s poslovanjem i ostalim upravljanjem
- 7111 Arhitektonska delatnost
- 7112 Inženjerske delatnosti i tehničko savetovanje
- 7410 Specijalizovane dizajnerske aktivnosti
- 9001 Izvođačka umetnost
- 9002 Druge umetničke delatnosti u okviru izvođačke umetnosti
Polazna osnovica za utvrđivanje visine paušalnog prihoda može da se umanji ili uveća, što je takođe definisano Uredbom. Koriste se sledeći elementi: registrovano sedište obveznika, vreme koje je proteklo od registracije, starost obveznika i njegova radna sposobnost, kao i ostale okolnosti koje utiču na ostvarivanje dobiti. Ovi elementi se ne primenjuju na obveznike koji se bave taksi prevozom.
U slučaju da se kao rezultat promene načina utvrđivanja paušalnog poreza utvrđeni iznos osnovice poveća za više od 10 odsto u odnosu na iznos utvrđen za prethodnu godinu, primenjuje se povećanje od 10 odsto godišnje dok iznos obaveze ne dostigne iznos koji je u skladu sa novim načinom obračuna, zaključno za 2027. godinu.
Izuzetno, povećanja obaveze veće od 10 odsto će se primeniti u slučaju kada je rezultat promene šifre delatnosti, opštine i/ili mesta na kojem je obveznik registrovan. Iz ovoga se izostavljaju pomenute beogradske opštine kada se sedište iz jedne premešta u drugu, kao i kada obveznik koji ima registrovano sedište na jednoj od opština na teritoriji nekog drugog grada izvrši promenu sedišta tako da registruje sedište na drugoj opštini na teritoriji tog grada.
Poreske obaveze po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje
Utvrđivanje poreske obaveze po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, vrši Poreska uprava, donošenjem rešenja o utvrđenoj poreskoj obavezi za tekuću poslovnu godinu, koje dostavlja u poresko sanduče poreskog obveznika na portalu Poreske uprave.
Novoosnovanim preduzetnicima paušalcima rešenje se dostavlja u roku od 48 sati od dana osnivanja preduzetničke delatnosti.
Preduzetnicima paušalcima koji već obavljaju samostalnu delatnost rešenje za tekuću godinu se dostavlja u mesecu januaru tekuće godine.
Utvrđene obaveze po rešenju plaćaju se do 15. u mesecu za prethodni mesec. Uz poresko rešenje dostavlja se i popunjen primerak uplatnice.
Pojednostavljena procedura obračuna paušalnog poreza i doprinosa
Procedura obračuna paušalnog poreza i doprinosa je pojednostavljena zahvaljujući kalkulatoru paušalnog poreza i doprinosa i poreskog sandučeta. Kalkulator paušalnog poreza i doprinosa omogućava automatski obračun poreza i doprinosa na paušalno utvrđen prihod i možete ga pronaći na portalu ePorezi, dok poresko sanduče omogućava dostavljanje rešenja o utvrđenim obavezama preko portala Poreske uprave. Datumom uručenja rešenja smatra se dan postavljanja rešenja na portal Poreske uprave u poresko sanduče.
Pristup poreskom sandučetu je moguć isključivo upotrebom kvalifikovanog elektronskog sertifikata. Ukoliko pristup vrši drugo lice, poreski obveznik je dužan da ga ovlasti.
Obaveze paušalno oporezovanih preduzetnika
Kao što smo pomenuli, paušalci su u obavezi da vode samo poslovnu knjigu (KPO) o ostvarenom prometu paušalno oporezovanih obveznika.
Poresku prijavu PPDG-1R dužni su da podnesu u roku od 15 dana u slučaju:
– prelaska iz paušalnog oporezivanja u oporezivanje na stvarni prihod;
– promene osnova osiguranja;
– nastavka plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranju u periodu prekida obavljanja samostalne delatnosti;
– prestanka plaćanja doprinosa u periodu prekida obavljanja samostalne delatnosti;
– izmene obima poslovanja, odnosno prometa i drugih uslova od uticaja na visinu poreske obaveze kod paušalnog oporezivanja koje se odnose na dužu bolest, odsustvo zbog trudničkog bolovanja, porodiljskog odsustva, odsustva sa rada radi nege deteta i posebne nege deteta (preko 90 dana),stari zanat i lice sainvaliditetom.
Šta kada prestanu razlozi za paušalno oporezivanje?
Ukoliko prestanu razlozi za paušalno oporezivanje, Poreska uprava rešenjem nalaže obvezniku vođenje poslovnih knjiga od polovine tekuće godine ili od početka naredne godine. Ovo se dešava u slučaju da paušalac prekorači godišnji prihod od šest miliona dinara ili uđe u sistem PDV, kao i ukoliko promeni delatnost u neku koja nije dozvoljena za paušalno oporezivanje.
Tada se paušalni porez ukida, a oporezivanje se zasniva na stvarno ostvarenoj dobiti ili prihodu. Prelazak sa paušalnog oporezivanja na vođenje poslovnih knjiga definisano je Zakonom o porezu na dohodak građana i praksom Poreske uprave.
U ovom slučaju preduzetnici bi trebalo da angažuju knjigovođu, a savet je da to učine i ranije, u slučaju da nisu sigurni da li su blizu limita ili da li se prelazak isplati.
Paušalac kojem se u godini koja prethodi godini za koju se vrši utvrđivanje poreza značajnije izmeni obim poslovanja, zbog čega ne može biti paušalno oporezovan (na primer, ostvari promet veći od šest miliona dinara 25. novembra tekuće godine) dužan je da podnese poresku prijavu PPDG-1S, najkasnije do 31. januara naredne godine za koju se utvrđuje porez i poresku prijavu PPDG-1R u roku od 15 dana od dana nastanka promene. Nadležna filijala rešenjem će naložiti vođenje poslovnih knjiga od 1. januara naredne godine.
U situaciji kada paušalac ostvari promet veći od šest miliona dinara dana npr. 18. aprila tekuće godine, dužan je da podnese poresku prijavu PPDG-1R u roku od 15 dana od dana nastanka promene. Na osnovu podnete prijave nadležna filijala rešenjem će naložiti vođenje poslovnih knjiga od 1. jula tekuće godine, a obveznik je od navedenog datuma dužan da podnese poresku prijavu PPDG-1S.
Gde se informisati o paušalnom oporezivanju?
Ukoliko su vam potrebne dodatne informacije o paušalnom oporezivanju, osim kod knjigovođe, možete se obratiti i Poreskoj upravi – na broj telefona kontakt centra 011 331 01 11 ili potražite informacije na sajtu.
Takođe, neposredno se možete informisati u 37 filijala Poreske uprave u Srbiji, na jedinstvenom poreskom mestu „Vaš poreznik“.
